Web3 được ca ngợi là một mô hình công nghệ được thúc đẩy bởi nền kinh tế sáng tạo và trong tương lai, hay nói đúng hơn là sự phát triển tiếp theo của internet. Khi chúng tôi rút ra những so sánh tiến hóa của công nghệ làm nền tảng cho mọi thứ từ tiêu thụ thông tin đến sáng tạo nội dung, Web2 đã đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế vô song và đại diện cho một kỷ nguyên quan trọng trong sự tiến hóa của loài người với những cách thức mới để làm việc, thông tin tiêu dùng và tiến bộ trong nền văn minh nhân loại. Vậy với sự thành công to lớn này của Web2, tại sao lại cần có Web3?

Khi chúng tôi suy nghĩ lại về internet, chủ yếu dựa vào một số thực thể tập trung có thiết bị, kênh thông tin cung cấp phương tiện truyền thông xã hội, ứng dụng dành cho thiết bị di động và cung cấp các điểm kết nối giữa nhà cung cấp dịch vụ và người tìm kiếm các dịch vụ này, quyền kiểm soát các kênh này cung cấp cho người giám sát của cơ sở hạ tầng này không chỉ là sự kiểm soát độc quyền mà còn là một điểm nghẽn kinh tế “quá lớn để thất bại”. Vì vậy, suy nghĩ lại về internet, vốn được thiết kế chủ yếu để chuyển thông tin và biến thành giá trị và sự thật chuyển động, là một sự thay đổi cơ bản trong việc trao quyền cho người sáng tạo và người tham gia chứ không chỉ người giám sát trên cơ sở hạ tầng.

Các động lực thúc đẩy tư duy đột phá này là định giá và kiểm soát quá mức các công ty Web2, việc thực thi kiểm duyệt bằng việc kiểm soát các kênh thông tin hiện có và phổ biến thông tin nhanh chóng, vốn là động lực tốt như trong việc chuyển giao kiến ​​thức nhưng hiện đã được vũ khí hóa với tốc độ và tính trung thực của thông tin và phổ biến sự thiên vị, sai lệch và thông tin sai lệch – gây khó khăn cho việc phân biệt giữa tín hiệu và nhiễu. Những trình điều khiển này không chỉ cho thấy bình minh của một kỷ nguyên mới mà còn cho thấy bản chất sáng tạo của loài người để suy nghĩ lại, thiết kế lại và đổi mới, định hình kỷ nguyên tiến hóa tiếp theo của chúng ta.

Các mệnh lệnh của Web3

Vậy chúng ta hình dung mô hình mới này sẽ hình thành như thế nào? Vì Web3 hướng tới việc đưa ra giả thuyết rằng internet tiến thêm một bước nữa để tự cung tự cấp – dẫn đến một bộ phát triển công nghệ và giao thức hoàn toàn mới, sau đó sẽ là nền tảng của một nền kinh tế do người sáng tạo kiểm soát, bắt tay vào chuyển động thông tin và giá trị, và có các kênh rõ ràng với sự tin cậy tích hợp được kích hoạt theo giao thức. Blockchain và phân quyền thường được coi là những khái niệm nền tảng cho phép được coi là cần thiết cho sự phát triển của một nền tảng như vậy. Nhưng trước khi chúng ta sử dụng Kool-Aid phân quyền, tôi nghĩ chúng ta nên lùi lại một bước và đánh giá lại sự thành công (và thất bại) của Web2 và quan trọng hơn, là sự chuyển đổi sang mô hình mới này, vì tôi nghi ngờ những thách thức không chỉ là công nghệ- lái xe.

Để tạo điều kiện cho nền kinh tế của người sáng tạo do Web3 lãnh đạo, trao quyền cho người sáng tạo và người tham gia, trước tiên chúng ta cần hiểu các nhiệm vụ của kinh tế học có sự tham gia, trong đó trọng tâm chủ yếu được thúc đẩy bởi sự tự quản, hiệu quả, tính bền vững và việc tạo ra một hệ thống kinh tế phi tập trung được thiết lập với khuyến khích mạnh mẽ và được bảo vệ bởi các giao thức đòi hỏi quyền sở hữu xã hội, các công trình tự quản lý và trách nhiệm giải trình cho các kết quả.

Kinh tế học có sự tham gia bắt nguồn từ những suy nghĩ và thử nghiệm thế kỷ trước xoay quanh ý tưởng rằng mọi người có thể quản lý cuộc sống của chính mình với những người khác (trên cùng một bình diện mạng lưới) một cách hợp tác và công bằng với các quy tắc được nhúng trong nền kinh tế khuyến khích thưởng cho sự tham gia và trừng phạt những hành vi và hoạt động sai trái mà mạng xem là không công bằng. Nói cách khác, để Web3 hoạt động và thực hiện đúng lời hứa, chúng ta cần có sự tham gia.

Ở cấp độ rất cơ bản, sự tham gia, giống như trong thế giới thực, có thể đến thông qua cam kết về nguồn lực – chẳng hạn như hệ thống, giao thức, kỹ năng, vốn tri thức và kiến ​​thức chuyên môn, v.v. và giá trị được tạo ra cần có sự phân bổ công bằng giữa những người tham gia khác nhau dựa trên về nguyên lý cơ bản của cung và cầu để giải quyết yếu tố công bằng. Giá trị kinh tế được tạo ra sau đó sẽ cần được hiện thực hóa, hạch toán, phổ biến và trao đổi với các tài sản có thể thay thế và không thể thay thế khác để duy trì sự cân bằng trong bất kỳ mạng lưới kinh tế nào – tất cả những điều này mà không có bất kỳ hệ thống kế toán trung tâm hoặc cơ quan có thẩm quyền nào – để giải quyết vấn đề tự quản và cấu trúc công bằng do giao thức gây ra.

Web3, trong bối cảnh hiện tại, bắt đầu trông giống như một hệ thống mạng được mã hóa trạng thái. Nơi mà các mạng lưới mã hóa này không chỉ thu hút vốn, tài năng và công nghệ mang lại cho họ một trạng thái quốc gia (với cơ cấu kinh tế và đơn vị tiền tệ trong mạng) mà còn là thị trường và phòng thí nghiệm của sự đồng sáng tạo giữa các dự án khác nhau. Chúng tôi đã bắt đầu thấy những biểu hiện này trong các dự án tài chính phi tập trung (DeFi) và mã thông báo không khả nhiễm (NFT) khác nhau và theo đúng nghĩa, chúng đang tạo ra sự hiệp lực tổng hợp giữa các mạng được mã hóa khác nhau.

Để cung cấp một mạng lưới đa mã thông báo ngang hàng thực sự (theo đúng nghĩa, đó là metaverse), nơi các dự án và cá nhân có thể đồng sáng tạo và mang lại năng lượng tham gia của họ về cơ bản là cơ sở hạ tầng nền tảng cần thiết để thực hiện lời hứa Web3. Mặc dù chúng tôi đã chứng kiến ​​sự tăng trưởng chưa từng có trong nền kinh tế dựa trên mã thông báo và tăng trưởng theo cấp số nhân trong đầu tư và định giá các dự án này, tôi nghĩ rằng nhiều dự án trong số này không thể hiện các nguyên tắc tham gia của Web3 cũng như không có sản lượng kinh tế tuân theo các nguyên lý của Web3. Thành phần cơ bản thiếu ở đây là – sự tham gia.

Sự phát triển của nền kinh tế Web3 và sự biến động hiện tại

Hai khái niệm công nghệ cơ bản cho phép chúng ta phân biệt giữa dữ liệu (để xác thực và sự thật) và chuyển giao giá trị (cho nền kinh tế tham gia) là Web ngữ nghĩa và phân cấp, sẽ định hình tương lai và tạo điều kiện cho việc chuyển đổi từ Web2 đang phát triển nhanh chóng hiện tại sang Web3 hướng quyền sở hữu mới hơn.

Web ngữ nghĩa mở rộng khái niệm tài liệu / thông tin trên web thành dữ liệu có giá trị, tạo điều kiện cho thông tin trở nên có ý nghĩa hơn (và có giá trị) khi được liên kết ngữ nghĩa với dữ liệu. Sau đó, dữ liệu được chuyển đổi thành những thứ có giá trị – dẫn đến việc kiếm tiền và các yếu tố trách nhiệm giải trình của các nguyên tắc Web3.

Mặt khác, phi tập trung tạo điều kiện cho các mạng ngang hàng như blockchain và cho phép chúng tôi di chuyển giá trị được mã hóa – có thể là chúng được tạo ra một cách hệ thống (tiền điện tử) hoặc được tạo ra (mã thông báo đại diện cho giá trị) – và giải quyết giao thức và giao thức tự quản- tạo ra các yếu tố công bằng của các nguyên tắc Web3. Ở cấp độ rất cơ bản, khi chúng tôi định hình các hệ sinh thái phụ thuộc lẫn nhau khác nhau nổi lên trên các nguyên tắc của Web3, nên công bằng khi giả định rằng các nền kinh tế của chúng được liên kết với nhau. Và khi chúng tôi xây dựng một nền tảng vững chắc của Web3 với quá trình xử lý, kết nối và lưu trữ phi tập trung như các khối xây dựng cơ bản, chúng giống với cơ sở hạ tầng đám mây Web2 nhưng có cấu trúc kinh tế và các điểm kiểm soát khác.

Khi các dự án phát triển và phát triển, các giá trị mã hóa này sẽ bao gồm giá trị chung của cơ sở hạ tầng, dịch vụ và lớp nhân tài bên dưới. Hệ sinh thái phụ thuộc lẫn nhau này được biểu hiện trong hệ thống tự nhiên sẽ phát triển mạnh; và một hệ sinh thái và nền kinh tế thành công sẽ thu hút nhân tài, vốn và các nguồn lực với lợi ích chung được bảo tồn.

Ví dụ: một dự án metaverse bao gồm NFT và tài sản tiền điện tử lỏng để có thể thay thế được cũng sẽ là nguồn gốc của sự thành công về lưu trữ phi tập trung cho các hiện vật, mô hình dữ liệu được quản lý và phân tích cho hoạt động của nó, xử lý phi tập trung, v.v., nâng cấp tất cả hệ sinh thái dịch vụ sẽ bao gồm hệ sinh thái Web3.

Giờ đây, nhiều dịch vụ này được tập trung hóa nên những thách thức của hệ thống kinh tế hiện tại cũng tiềm ẩn trong chúng, nghĩa là chúng bắt tay vào thực hiện lời hứa của Web3 nhưng thiếu các nguyên tắc của nó. Điều này khá rõ ràng với sự biến động của tiền điện tử và việc tăng cường cung cấp thanh khoản từ tài chính truyền thống dưới dạng stablecoin hoặc ngân hàng trên đà tăng trưởng cho phép dòng chảy thanh khoản tự do từ tài chính truyền thống, do đó không chỉ bảo vệ sự tăng trưởng mà còn cả những thách thức hiện có hệ thống tài chính. Vì vậy, mối liên hệ giữa sự biến động và ổn định của thị trường tiền điện tử là điều mà chúng ta phải thảo luận và tác động của điều này đối với sự biến động cũng như ý nghĩa của nó đối với các hệ thống tài chính song song về lợi tức và lợi nhuận.

Ví dụ: lợi suất cao trong thị trường tiền điện tử sẽ thu hút thanh khoản và trong khi phương trình rủi ro trên rủi ro đang hoạt động sẽ thu hút vốn và phát hành stablecoin, nó cũng kế thừa cơ chế vĩ mô toàn cầu, ngụ ý rằng bất kỳ sự thay đổi nào trong tài chính truyền thống thị trường vốn, lãi suất, cung tiền, lạm phát, v.v., đóng một vai trò quan trọng trong phép tính đi vào định giá tài sản, bắt đầu tác động đến thị trường tiền điện tử, về nguyên tắc, có nghĩa là độc lập và gián đoạn. Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta hướng tới mục tiêu tự cung tự cấp với các tài sản tiền điện tử thực sự có tính lỏng và có thể thay thế được, đồng thời để hệ thống kinh tế hoạt động và tự điều chỉnh? Tôi thấy phương trình này đáng để nghiên cứu và thú vị, nhưng cũng thật mỉa mai.